హ‌ర్మూజ్ జలసంధి ప్రారంభానికి మార్గం సుగమం... కానీ పలు సవాళ్లు!

వంద రోజులకు పైగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలకు తాత్కాలికంగా తెరదించుతూ అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కీలక శాంతి ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ పరిణామంతో ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన హ‌ర్మూజ్ జలసంధి తిరిగి తెరుచుకునేందుకు మార్గం సుగమమైంది. అయితే, క్షేత్రస్థాయిలో మైన్‌ల తొలగింపు, మౌలిక సదుపాయాల మరమ్మతులు, భద్రతాపరమైన హామీలు వంటి సవాళ్ల కారణంగా నౌకాయానం పూర్తిస్థాయిలో సాధారణ స్థితికి రావడానికి కొంత సమయం పట్టవచ్చని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. జూన్ 14న ఈ ఒప్పందం కుదిరినట్లు ఇరు వర్గాలు ప్రకటించాయి.

పాకిస్థాన్, ఖతార్ మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రకారం 60 రోజుల పాటు కాల్పుల విరమణ అమలులో ఉంటుంది. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, యురేనియం శుద్ధి పరిమితులు, పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలపై విస్తృత చర్చలకు ఈ ఒప్పందం ఒక చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. పాకిస్థాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ ఈ ఒప్పందాన్ని ధ్రువీకరించారు. జూన్ 19న స్విట్జర్లాండ్‌లో అధికారిక సంతకాల కార్యక్రమం జరగనుంది.

ఒప్పందంపై ట్రంప్ ప్ర‌క‌ట‌న‌
ఈ ఒప్పందంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన 'ట్రూత్ సోషల్' ఖాతాలో స్పందించారు. "ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్‌తో ఒప్పందం పూర్తయింది. అందరికీ అభినందనలు! హ‌ర్మూజ్ జలసంధిని ఎలాంటి రుసుము లేకుండా తెరిచేందుకు పూర్తి అధికారం ఇస్తున్నాను. అదే సమయంలో అమెరికా నౌకా దిగ్బంధనాన్ని తక్షణమే తొలగించాలని ఆదేశిస్తున్నాను. ప్రపంచ నౌకలారా, మీ ఇంజిన్లు స్టార్ట్ చేయండి" అని ఆయన పోస్ట్ చేశారు.

నేపథ్యం.. ప్రభావం 
ప్రపంచంలోని మొత్తం చమురు రవాణాలో దాదాపు 20% హ‌ర్మూజ్ జలసంధి గుండానే జరుగుతుంది. 2026 ఫిబ్రవరి చివరలో ఇరు దేశాల మధ్య ఘర్షణలు చెలరేగడంతో ఇరాన్ ఈ జలసంధిని మూసివేయగా, అమెరికా నౌకా దిగ్బంధనం విధించింది. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు తీవ్రంగా పెరిగి, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావం పడింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా యుద్ధానికి ముందున్న పరిస్థితులను దశలవారీగా పునరుద్ధరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

ముందున్న సవాళ్లు 
ట్రంప్ ప్రకటనతో జలసంధి వెంటనే తెరుచుకుంటుందనే సంకేతాలు వెలువడినప్పటికీ, వాస్తవ పరిస్థితులు భిన్నంగా ఉన్నాయి. ఇరాన్ అమర్చిన మైన్‌లను తొలగించడం, దెబ్బతిన్న ఓడరేవులను బాగుచేయడం, నౌకలకు భద్రతా హామీలు ఇవ్వడం వంటివి పూర్తికావాల్సి ఉందని అమెరికన్ అధికారులు మరియు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.  సాధారణ నౌకాయానం తిరిగి ప్రారంభం కావడానికి సుమారు 30 రోజులు పట్టవచ్చని అంచనా. 

మరోవైపు ఈ ఒప్పందం పూర్తి అమలుపై ఇరాన్ ఇంకా బహిరంగంగా స్పందించలేదు. అంతర్జాతీయ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా, ఈ జలసంధి గుండా వెళ్లే నౌకల నుంచి సేవా రుసుము వసూలు చేసే అవకాశం ఉందని గతంలో టెహ్రాన్ సంకేతాలిచ్చింది. ఇదే సమయంలో వారాంతంలో బీరుట్‌లోని హిజ్బుల్లా స్థావరాలపై ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేయడం ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను పెంచుతోంది.

ఈ ఒప్పందంపై ఇంధన వ్యాపారులు, షిప్పింగ్ పరిశ్రమ వర్గాలు ఆశతో ఎదురుచూస్తున్నాయి. మైన్‌లను తొలగించిన తర్వాత వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు జాగ్రత్తగా ప్రారంభమవుతాయని భావిస్తున్నారు. నెలల తరబడి కొనసాగిన ఉద్రిక్తతల తర్వాత ఈ ఒప్పందం ఒక ముఖ్యమైన దౌత్య విజయంగా నిలుస్తుందని, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇది గొప్ప ఊరటనిస్తుందని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.